همه چيز درمورد درخت افرا

درخت افرا در نواحی جنگلی و در خاکهای اسیدی می‌روید و به خصوص در جنگل‌های شمال ایران فراوان و گونه‌هایی از آن‌ها در باغ‌ها و پارک‌ها برای زینت کاشته می‌شوند (خاک جنگل اسیدی میباشد). در بعضی از گونه‌ها مواد قندی بسیاری وجود دارد از درختان پهن‌برگ با چوب صنعتی و بعضی زینتی هستند و در زمستان خزان می‌کنند. برگ‌ها اکثراً پنجه‌ای متقابل شانه‌ای شامل ۵-۳ برگچه نوکدار با دانه‌های نامنظم است. میوه‌ها فندقی دارای دو بال به شکل ۸ با زاویه بین دو بال که از ۴۵درجه تا ۱۸۰درجه متغیر می‌باشد و در تابستان می‌رسند افراها به بیشتر خاک‌ها و شرایط مقاوم هستند

 

مکان کاشت افرا

درخت افرا در هر نوع خاکی به عمل می‌آید ولی گونه‌های مختلف آن در خاکهای اسیدی سازگارتر هستند و به آفتاب کامل نیاز دارند. 
اكثر گونه‌ها در خاكهاي غني و مرطوب مي‌رويند و تعداد كمي در خاكهاي خشك و كوههاي صخره‌اي رويش دارند. در محيط‌ هاي آفتابي و نيمه سايه رشد مناسبي داشته و اگر نور كافي به آن نرسد مستعد پذيرش آفات گوناگون است.
اين گياه پرتوقع بوده واكثر گونه‌ها به آبياري زياد احتياج دارند و به علت پوست نازكي كه دارند در برابر سرماي ديررس حساس بوده و در زمستانهاي سخت آسيب مي‌بينند.

در مورد درخت افرا هرس لازم نیست فقط کافی است در بهار شاخه‌های خشک و بیمار حذف شوند

 

روشهای تکثیر افرا

بذرکاری

بذر اکثر افراها در پائیز می‌رسند قبل از کاشت اگر بذر به مدت یک هفته در آب غوطه ور باشد و هر روز آب آن عوض شود در جوانه زنی مؤثر خواهد بود بطور کلی بذر افراها را نباید گذاشت که خشک شوند و موقع کاشت در عمق یک سانتیمتری با پوشش نازک از ماسه و در محلی سایه‌دار کاشته می‌شود .

قلمه

قلمه علفی افراها که در خارج از فصل خود تهیه می‌شوند در تحت شرایط گلخانه‌ای و با استفاده از ایجاد زخم و پودر دو درصد اسید ایندول بوتریک (IBA) و ۵ در صد بنومیل ریشه‌دار می‌شوند. قلمه نیمه خشبی افرای سیاه در تحت شرایط گلخانه و زخم زنی و پودر تالک به میزان ۸۰۰۰ppm ریشه‌دار می‌شود. قلمه افرای چینی هم در باز و هم در شرایط گلخانه می‌تواند ریشه‌دار شود به شرطی که مدتی را در زیر ماسه(حداقل یک ماه) مانده باشد و سپس اقدام به کشت شود .

پیوندزنی

اگر پیوند در فضای باز و در خزانه روی نهالهای بذری زده شود، با موفقیت از پیوند T ((تی یا شکمی از نیمه تابستان تا آخر آن استفاده کرد و در بهار سال بعد به محض رویش پیوندک نهال را از بالای آن سربرداری نمود. در صورتی که امکانات گلخانه‌ای در دسترس باشد گیاهان پایه بذری یکساله در خزانه که در پائیز سال اول به داخل گلدانهای کوچک منتقل شده‌اند و در طی سال دوم در درون گلدان بوده‌اند، در آخر زمستان (اواخر بهمن یا اوایل اسفند) برای آماده شدن پیوند زنی به گلخانه آورده می‌شوند به محض اینکه ریشه‌ها علامت رشد را نشان دادند پایه برای پیوند زدن آماده‌است. برای این منظور قبلاً پیوندک را به صورت شاخه در طول فصل رویشی جمع آوری و در یخچال نگهداری می‌نمایند.

انواع درخت افرا

 

افرای سیاه (افرای سه برگی)

ین درخت به ارتفاع ۱۰ تا۲۰متر بوده و یک درخت سریع الرشد و مردم پسند است. برگهایش شانه‌ای، گلهایش کوچک و به شکل خوشه‌هایی از شاخه‌ها آویخته می‌گردد. رویشگاه اصلی آن آمریکای شمالی است. شاخه‌ها باریک بوده و در مقابل بادهای شدید مقاومت چندانی ندارد. گلهای نر و ماده روی پایه‌های جداگانه قرار دارند و تنها پایه‌های نر جنبه تزئینی دارند گونه دیگر افرای سیاه به شکل پایه ماده دیده می‌شود که برگهای آن حالت ابلق دارند. کلهایش چندان جلب توجه نمی‌کند ولی میوه‌های بالدار سفید رنگ آن بسیار جذاب است. افرای پر چینی یا افرای دشتی

یک درخت مرتعی به ارتفاع ۸-۶ متر است برگهایش دارای ۵ - ۳ لوب و پهنای آن بین ۱۰- ۵ سانتیمتر بوده که لوب میانی خود به ۳ لوب کوچکتر تقسیم می‌گردد. کلها سبز رنگ با گل آذین ایستاده‌است درختانی کم مقاوم اما غیر تماشایی هستند. این درخت برای خاکهای قلیایی، گیاهی بسیار ارزشمند به شمار می‌آید ولی می‌تواند با هر نوع خاک دیگر نیز خود را سازش دهد همچنین به نور آفتاب نیز نیازمند است .

 

افرای کوهستانی یا افرای نروژی

این درخت بیشترین جذابیت را در بین انواع افراها دارد. برگها پنجه‌ای بزرگ و چاکدار با تقسیمات دندانه‌دار نوک تیز ولی رنگ آنها سبز مایل به زرد است که در پائیز به زرد تیره تبدیل می‌شود گل آذین آن رو به بالا قرار دارد. برگها دارای ۷ - ۵ لوب و دمبرکها بلند و حاوی شیرابه سفید رنگی هستند. ساقه نهال جوان کبود رنگ کرکدار و سپس قهوه‌ای مایل به سبز می‌شود

 

افرای برگ چناری

این نوع افرا به ارتفاع ۶متر و دارای برگهایی چنار مانند با لبه‌های کرم رنگ است

 

افرای سرخ

Acer palmatum atropuropureum هیبرید.از دو گونه پالماتوم و کومیکا

این نوع افرا دارای برگهای قرمز ارغوانی به ارتفاع حداکثر ۵ متر می‌باشد و در شرایط آب و هوایی مرطوب رشد می‌کند. افرای سرخ سایه پسند بوده و در پارکها جهت پر کردن فضای خالی درختان بلند مناسب است

.

افراي شبه چناري (Sycamore) A.Pseudoplatanus

این نوع افرا، افرای زیبایی نیست اما فوق العاده سریع الرشد بوده و به سرعت به ارتفاع بالا می‌رسد. این درخت مخصوص مناطقی است که نیاز به پر کردن فضاهای خالی با درختان زود رشد است. برگها پنجه‌ای شکل است روی برگ سبز رنگ و پشت آن سفید رنگ است گلها آویخته‌است..

درختي پهن برگ، سريع الرشد، خزان كننده و تا ارتفاع 40 متر مي‌باشد. ظاهر اين درخت از فاصله دور شبيه چنار است ولي رنگ تاج آن نسبت به چنار روشن تر است. سن اين درخت به 500 تا 700 سال نيزمي‌رسد. برگها پنجه‌اي، پوست تنه فلسي، گلها آويزان و به صورت خوشه‌اي مي‌باشند. سامارهاي آن نسبت به گونه برگ چناري داراي زاويه بسته‌تري است. اين گياه خاكهاي قليايي و خشك را تحمل كرده و در خاكهاي غني با زهكش مناسب رويش بهتري دارد، نور پسند بوده و طالب فضاي باز است و نسبت به هواي آلوده شهر (تهران) مقاوم است.
ازدياد اين گونه از طريق رويش بذر در آبان ماه و سپس باز كاشت نهالها از آبان تا اسفندماه مي‌باشد.
اين گياه براي كاشت در خيابانهاي عريض و بزرگراهها مناسب است به شرط آنكه فاصله محل كاشت با ساير درختان و ساختمانها رعايت شود. به علت رشد سريع اين درخت مي‌توان در جنگل كاري از آن استفاده نمود.
براي كاشت در اراضي باتلاقي كه در اثر تجمع فاضلابهاي شهري بوجود آمده، مناسب مي‌باشد. از اين گياه به عنوان بادشكن هم استفاده مي‌شود.

 

 

ساير توضيحات :


افراي برگ چناري كركف (Norway Maple) A.platanoides
درختي پهن برگ و خزان كننده با 20 تا 30 متر ارتفاع كه داراي تاجي گسترده و با شكوه است. پوست تنه ابتدا خاكستري يا خاكستري متمايل به قرمز و داراي نوارهاي سفيد طولي است. برگها بزرگ، پنجه‌اي، بدون كرك و داراي 5 تا 7 لوب خيلي تيز مي‌باشند كه داراي دندانه‌هاي درشتي هستند. گلها بدون دمگل ، چتري و به رنگ زرد مايل به سبز بوده و ميوه آن دي سامار مي‌باشد.
اين گياه به هواي مرطوب و آبياري زياد نياز داشته و در محيط سايه ـ آفتاب داراي رشد مناسبي است. در خاكهاي لومي رشد نموده وبه زهكشي خوب نيازمند است.
ازدياد اين گونه به راحتي از طريق بذر صورت مي‌گيرد.
اين درخت با تاج گسترده و قامت بلند و رنگ پائيزه زيبا، جلوه خاصي به فضاي سبز مي‌بخشد اما از آنجا كه سيستم ريشه‌اي اين گياه بسيار گسترده است ممكن است به معابر ، آسفالت خيابانها و ساختمانهاي مجاور آسيب برساند و همين امر استفاده از آن را محدود مي‌سازد.

 

كرب، افراي دشتي (Hedge maple) A. Campstre
درختي است بسيار كند رشد، به ارتفاع حدود 6 تا 15 متر،داراي تاجي نامنظم و شاخه‌هاي قابل انعطاف، نرم و منشعب برگها داراي 5ـ3 لوب با فرورفتگي عميق و قاعده قلبي شكل، پوست شيار دار، گلها سبز مايل به زرد و به صورت خوشه‌هاي برافراشته ، زاويه دوبال ميوه كاملاً باز و دانه فشرده و كرك دار است.
اين گياه نورپسند ، آهك دوست، مقاوم در برابر خشكي، كم آبي و سرما بوده و در تمامي خاكهاي لومي رشد خوبي دارد.
ازدياد آن از طريق بذر صورت مي‌گيرد.
از آنجاكه گونه‌اي مقاوم و سازگار است در اكثر مناطق و حتي به صورت خودرو يافت مي‌شود. اين درخت پاكوتاه به منظور حفاظ و پوشش در كنار آلاچيق هاي پاركها كاربرد دارد.
افراي قرمز (Scarlet Maple) A.rubrum
ارتفاع اين درخت بالغ بر 40 متر و بسيار سريع‌الرشد بوده و گلهاي آن پيش از ظهور برگها شكوفا مي‌شوند و داراي پوست ضخيم به رنگ خاكستري است. ساقه هاي جوان ابتدا سبز روشن بوده و به تدريج قرمز رنگ مي‌شوند. جوانه‌ها و گلها نيز در اين گونه قرمز مي‌باشد. برگها كشيده و داراي 3 تا 5 لوب كه در تابستان سبز تيره و در پائيز به رنگ قرمز براق در مي‌آيند.
اين گونه در هر نوع خاكي با رطوبت كافي رشد مي‌كند و در مناطق با آب و هواي مرطوب و يا زمين‌هاي باتلاقي رشد مناسبي دارد.
در صورت كاشت اين گياه در فضاي سبز پاركها، بايد در كنار درياچه‌هاي مصنوعي كاشته شوند تا هوا رطوبت لازم را داشته باشد.
افراي سرخ (افراي ژاپني) A.Palmatum ‘Atropurpureum’
درختچه‌اي است كند رشد، پهن برگ، خزان كننده وزينتي داراي گلهاي ارغواني و قرمز، برگها داراي لوبهائي با بريدگيهاي عميق كه در اين واريته در تابستان به رنگ زرشكي براق و در پائيز به رنگ ارغواني تيره در مي‌آيند.
اين گياه سايه پسند بوده و در زير سايه درختان بلند رويش دارد. به خاك غني بازهكشي خوب و رطوبت بالا نياز داشته و تاب تحمل خشكي را ندارد. به سرماي شديد حساس بوده ودر برابر بادهاي شديد بايد محافظت شود. واريته ذكر شده در آفتاب رشد خوبي دارد.
از اين گونه زينتي به جهت رنگ زيباي برگها و قامت كوتاه و انبوه در پارك‌سازي استفاده مي‌شود (به خصوص در پاركهايي كه به سبك ژاپني ساخته مي‌شوند) ، براي كاشت در پاسيو منازل و ادارات و تربيت بصورت بن ساي نيز بسيار مناسب است.

.

افراهای با پوست ساقه جذاب

  • افرای با پوست قهوه‌ای نازک و قابل جدا شدن

  • افرای با پوست ساقه به شکل پوست مار

  • افرای با پوست خاکستری مایل به زرد

ارتباط با سایر علوم

تاکسونومی: گیاه افرا بر حسب خویشاوندی با سایر گیاهان رده بندی می‌شود و جایگاه این گیاه از نظر رده بندی در سطح گونه مشخص می‌شود.

مورفولوژی: تنوع ریختی گیاه افرا مطالعه می‌شود به عبارتی تنوع ریختی گیاه افرا باعث می‌شود تا بدانیم که با شرایط متفاوت در زیستگاههای مختلف سازگاری این گیاه چگونه صورت می‌گیرد.

آناتومی: ساختمان داخلی گیاه افرا را مورد مطالعه قرار می‌دهد.

مورفوژنز: از ابتدای تشکیل تخم گیاه افرا تا بوجود آمدن شکل گیاه افرا با این علوم مطالعه می‌شود.

فیزیولوژی: نحوه کار و فعالیت گیاه افرا از سطح اندامکهای درون سلول تا بافتها، اندامها و خود گیاه مطالعه می‌شود.

سیتولوژی: به مطالعه درباره رشد، تولید مثل و رفتار سلول گیاه افرا می‌پردازد.

اکولوژی: به مطالعه چگونگی سازش گیاه افرا با محیط و ارتباط آنها با یکدیگر می‌پردازد.

ژنتیک: چگونگی انتقال صفات وراثتی و عوامل انتقال دهنده و ساختار شیمیایی این عوامل را در گیاه افرا بررسی می‌کند

 

شکر افرا

ماده جامد و شیرینی است که با جوشاندن تا حد خشکاندن شیره درخت افرای قندی به دست می آید . این درخت بومی کشور آمریکا و کانادا است . ۹۰ درصد از ترکیب شکر افرا ساکاروز ( قند نیشکر ) است . مابقی بیشتر گلوکز و فروکتوز ( قند میوه‌جات ) است . طرز تهیه این شکر ( قند ) از ابداعات سرخپوستان است و نیاز به مهارت دارد . تیغ زدن و جمع آوری شیره درختان در اواخر فصل زمستان و اوایل بهار صورت می‌گیرد . در این زمان درختان افرا شیره فراوانی دارند . حدود یک تا ۴ درصد از وزن شیره درخت به شکر تبدیل می‌شود . تولید متوسط درختان افرا یک کیلوگرم در سال است . بهترین درخت افرا برای تهیه شکر، درختی است که بتواند سالانه ۱.۵ کیلوگرم شکر بدهد . امروزه تهیه این نوع شکر در برخی ایالت های کشور آمریکا مانند ایالت های نیوانگلند و به ویژه در کشور کانادا رواج دارد . .

 

: منابع//

ويكي پديا

سازمان پارك ها و فضاي سبز تهران

tree-pictures.com

وبلاگ دانش گستر

 

تاریخ ارسال: 1393/2/15
تاریخ بروزرسانی: 1393/2/15
تعداد بازدید: 3951
ارسال نظر